Postaw na
rzetelność i profesjonalizm!

Umowa o pracę a umowa zlecenia po 1 stycznia 2017 r.

Czy coś się zmieni w pojmowaniu umowy zlecenia?

O tym co nowego przeniesie zmiana od 1 stycznia 2017 r. ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę pisałam w artykule „Umowy ze zleceniobiorcą od 1 stycznia 2017 r”, oraz na moim blogu: Umowy cywilnoprawne od 1 stycznia 2017 r. oraz Wzrost wynagrodzenia minimalnego a zmiana umowy o pracę.

Wiele osób zadaje sobie pytanie czym od 1 stycznia 2017 r. będzie różniła się umowa o pracę od umów zleceń (o świadczenie usług).

Skoro od 1 stycznia 2017 r. będzie obowiązek stosowania stawki co najmniej minimalnej, skoro strony umowy zlecenia (podobnie jak w przypadku umów o świadczenie usług) będą wpisywały do ich treści sposób potwierdzania liczby godzin przepracowanych w okresie rozliczeniowym to nasuwa się pytanie, czy umowa zlecenia (umowa o świadczenie usług) nie „zbliży się” do umowy o pracę?

Nie, nie „zbliży się”.

Praca może być świadczona także na podstawie umów cywilnoprawnych (tak wyrok SN z 9 grudnia 1999 r., I PKN 432/99, OSNAPiUS 2001 nr 9, poz. 310). Zatrudnienie może być wykonywane na podstawie stosunku cywilnoprawnego (np. umowy o dzieło, umowy zlecenia, umowy o świadczenie usług, umowy agencyjnej, kontraktu menedżerskiego) lub stosunku pracy. O wyborze rodzaju podstawy prawnej zatrudnienia decydują zainteresowane strony bo zatrudnienie nie musi mieć charakteru pracowniczego.

Jednakże gdyby to było takie proste w rzeczywistości, to w sądach nie toczyłoby się tyle spraw o ustalenie istnienia stosunku pracy. Wynika to jednak z tego, że w miejsce umów o pracę zawierane są umowy cywilnoprawne. Umowy cywilnoprawne są tańsze…

Z tego artykułu dowiesz się czym różni się umowa o pracę od umów cywilnoprawnych takich jak zlecenie ,czy też umowa o świadczenie usług, a zatem jak sporządzać umowy aby nie miały cech umowy o pracę.

Cechy umowy o pracę – najważniejsze jest podporządkowanie

Zgodnie z art. 22 § 1 kp „przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem”. Najważniejszą cechą stosunku pracy jest podporządkowanie. Czym jest podporządkowanie w ramach umowy o pracę?

Dla stwierdzenia podporządkowania ważne jest występowanie takich elementów jak:

  • określony czas pracy;
  • określone miejsce wykonywania czynności;
  • podpisywanie list obecności;
  • podporządkowanie pracownika regulaminowi pracy;
  • podporządkowanie poleceniom kierownictwa co do miejsca, czasu i sposobu wykonywania pracy oraz obowiązek przestrzegania norm pracy;
  • obowiązek wykonywania poleceń przełożonych;
  • wykonywanie pracy zmianowej i stała dyspozycyjność pracownika.

Podporządkowanie kierowników i dyrektorów

W stosunku do kierowników i dyrektorów istnieje również tzw. podporządkowanie autonomiczne, które ma specyficzny charakter i nie może sprowadzać się do wyżej podanych cech pracy podporządkowanej. Taki pracownik nie ma bezpośrednich przełożonych, którzy mogliby nadzorować jego pracę i wydawać mu polecenia, sam kształtuje w zasadzie swój czas i miejsce pracy oraz określa konkretnie wykonywane czynności. Osoba taka może więc być zatrudniona na podstawie stosunku pracy, w którym wykonywanie pracy podporządkowanej ma cechy specyficzne, odmienne od „zwykłego” stosunku pracy (tak: wyrok SN z 4 kwietnia 2002 r., I PKN 776/00, OSNP 2004 nr 6, poz. 94).
Istnienia takiego stosunku prawnego nie wyklucza także prowadzenie przez daną osobę działalności gospodarczej, której przedmiot był tożsamy z czynnościami, które miały być wykonywane przez niego w ramach stosunku pracy (por. wyrok SN z 24 lipca 2001 r., I PKN 560/00, OSP 2002 nr 5, poz. 70 z glosą M. Skąpskiego).

Inna cecha stosunku pracy – narzędzia i materiały pracodawcy

Zwrócić należy uwagę na cechę stosunku pracy, jaką jest świadczenie pracy w lokalu pozostającym w dyspozycji pracodawcy. Jedną z cech stosunku pracy (choć nieprzesądzającą o jego istnieniu) jest dostarczanie pracownikowi przez pracodawcę środków pracy (materiałów, narzędzi) oraz zorganizowanie miejsca pracy. Takie obowiązki podmiotu zatrudniającego przemawiają za przyjęciem istnienia stosunku pracy. Umowa o pracę może wprawdzie obejmować używanie przez pracownika własnych narzędzi pracy, ale ustanowienie przez strony powinności podmiotu zatrudniającego, polegającej na udostępnieniu pomieszczeń do pracy oraz narzędzi, przemawia za uznaniem wykonywania zatrudnienia na podstawie stosunku pracy (por. orzeczenie SN z 14 lutego 1959 r., 4 CR 371/58, PiZS 1960 nr 2, s. 69; wyrok SN z 22 stycznia 1970 r., II PR 298/69, nie publikowany, powołany przez Z. Kubota: Umowy o zarządzanie jednostką organizacyjną przedsiębiorstwa PiZS 2000 nr 3, s. 6).


Uwaga! Jeżeli jednak w treści stosunku prawnego łączącego strony (ocenianego nie tylko przez treść umowy, ale przede wszystkim przez sposób jej wykonywania) przeważają cechy charakterystyczne dla stosunku pracy określone w art. 22 § 1 kp (wykonywanie za wynagrodzeniem pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę), to mamy do czynienia z zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę umowy zawartej przez strony.


Z kolei, jeżeli w treści stosunku prawnego nie przeważają cechy charakterystyczne dla stosunku pracy, to nie można przyjąć, aby taki stosunek prawny łączył strony.

Inne cechy stosunku pracy

W orzecznictwie wskazuje się też inne cechy charakterystyczne dla stosunku pracy, takie jak:

  • wykonywanie pracy skooperowanej, zespołowej;
  • specyficzne zasady funkcjonowania podmiotu zatrudniającego;
  • wypłata wynagrodzenia za godziny nadliczbowe tak wyrokSN z 4 grudnia 1998 r., I PKN 484/98, OSNAPiUS 2000 nr 2, poz. 62),
  • wypłaty zasiłku chorobowego i korzystania ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, albo cech obcych stosunkowi pracy, np. obowiązku „odpracowania” urlopu (wyrok SN z 12 stycznia 1999 r., I PKN 535/98, OSNAPiUS 2000 nr 5, poz. 175; wyrok SN z 14 lutego 2001 r., I PKN 256/00, OSNAPiUS 2002 nr 23, poz. 564)
  • lub wykonywania pracy „na wezwanie” pracodawcy w celu zastępstwa nieobecnych pracowników (wyrok SN z 28 czerwca 2001 r., I PKN 498/00, OSNP 2003 nr 9, poz. 222).

Nie pisz umów zleceń tak jakby były umowami o pracę

Od 1 stycznia 2017 r. będziesz musiał określić w umowach zlecenia i w umowach o świadczenie usług sposób potwierdzenia liczby godzin pracy (o wyjątkach pisałam w ww. artykułach – linki na wstępie). Zwróć uwagę, że chodzi o wskazanie liczby godzin przepracowanych w ramach zlecenia lub świadczenia usług. Nie twórz ewidencji czasu pracy.

W ramach umowy cywilnoprawnej zleceniobiorca (usługobiorca) powinien mieć wolność wyboru w jakie dni świadczy pracę oraz w jakim miejscu. Podmiot zlecający ma tylko wiedzieć ile jego kontrahent przepracował. Na tej podstawie szacuje, czy przyznane wynagrodzenie zapewnia stawkę minimalną w przeliczeniu na godzinę.

Dotknij tutaj i zadzwoń